TOELICHTING

 

De wonderbaarlijke ontdekking van Elizabeth Smalt 

In 2007 vond ik in de nalatenschap van mijn vader een mapje met heel oude brieven, gewikkeld in bruin pakpapier hadden ze de tand des tijds doorstaan. Ze waren nauwelijks te lezen, maar ik ontwaarde de namen van Robert en Clara Schumann. Wat een wonderbaarlijke vondst was dit!

 

Het Robert Schumann Gesellschaft in Düsseldorf wijdde er een speciale uitgave aan, in het Schumann-jaar 2010. Zo kwam ik achter het verhaal rond de brieven. Mijn betovergrootvader Johannes Reinier Smalt was secretaris geweest van de Maatschappij ter Bevordering der Toonkunst in Rotterdam, een krachtig en gedreven man (Robert Schumann noemt hem in zijn dagboek ‘een zeer ontwikkeld mens’) die zich inzette voor het Rotterdamse muziekleven. En zo nodigde hij het echtpaar Schumann in 1853 uit om Rotterdam te vereren met een muzikaal bezoek, als onderdeel van een landelijke tournee. Voor Robert zou het de laatste reis van zijn leven zijn, voor Clara het eerste van vele bezoeken aan ons land. In dit concert zal ik hun Rotterdamse belevenissen vertellen aan de hand van brieffragmenten en de muziek.

Clara Wieck - 1835
Clara Wieck - 1835

Onze unieke bezetting heeft een reden. Mijn vondst trok de aandacht van zangeres Francine van de Heijden, en -om een lang verhaal kort te maken- zo kan het gebeuren dat twee duo’s elkaar in het muziekleven tegenkomen en samen willen spelen: duo van der Heijden/Dütschler en duo Smalt/Fukuda. Ons programma bevat dan ook iets heel bijzonders: twee vooraanstaande fortepianisten die zich verenigen in de kunst van het edele quatre-mains spel! In Robert Schumanns speelse werkjes ‘voor kleine en grote mensen’ met verjaardagsmuziek, spokenmuziek en verstoppertjesmuziek, zullen zij vierhandig spelen, evenals in zijn Spaanse Liefdesliederen. Ook hoort u de duo’s apart: met Riko speel ik de Märchenbilder, gecomponeerd vlak voor hun reis; Francine en Ursula vertolken liederen van Verhulst en Mendelssohn die toen ook uitgevoerd werden. En dan zijn er Clara Schumanns ontroerende liefdesliederen: met het Clara-jaar 2019 heeft zij eindelijk de erkenning als componiste gekregen die zij verdient.

Tenslotte nog een andere verrassende vondst: in 2015 werd ik benaderd door de begraafplaats van de Hillegondakerk. Uit hun stukken bleek dat mijn betovergrootvader hier begraven lag, met zijn vader, zijn vrouw en zijn hele familie, iets wat ik nooit geweten had. Toen is mijn wens ontstaan om juist hier in deze kerk, zijn kerk, een concert te geven ter nagedachtenis aan mijn Rotterdamse betovergrootvader, met muziek van zijn geliefde Schumanns. Wat een voorrecht dat mijn wens in vervulling gaat. 

Elisabeth Smalt

Middagconcert - aanvang 14.15 uur

 

P R O G R A M M A

  

Elisabeth Smalt, altviool en verteller

Francine van der Heijden, sopraan

Ursula Dütschler, piano

Riko Fukuda, piano

 

Robert Schumann (1810-1856)

Uit: 'Spanische Liebeslieder', op. 138 (1849)

Vorspiel (im Boleros tempo)

 

Bedeckt mich mit Blumen

 

Märchenbilder (1853)

Nicht schnell

Lebhaft

Rasch

Langsam, mit melancholischem Ausdruck

 

Fanny Hensel-Mendelssohn (1805-1847)

An Suleika 

 

Johannes Verhulst (1816-1891)

 

Weemoed, op. 9

 

 

Robert Schumann 

Uit: ‘12 Klavierstücke für kleine und grosse Kinder’, op. 85 (1894)

Geburtstagmarsch

 

Clara Schumann (1819-1896)

Der Mond kommt still gegangen, op. 13 nr 4

Er ist gekommen in Sturm und Regen, op. 12 nr 2

  

Robert Schumann

Uit: '12 Klavierstücke für kleine und grosse Kinder', op. 85 (1894)

Geburtstagmarsch

 

 

Clara Schumann (1819-1896)

Der Mond kommt still gegangen, op. 13 nr 4

Er ist gekommen in Sturm und Regen, op. 12 nr 2

 

Robert Schumann  

Uit: 'Spanische Liebeslieder'

Bedeckt mich mit Blumen


DE MUSICI

 

De altvioliste Elisabeth Smalt is een veelzijdig muzikante die zich vooral toelegt op kamermuziek. Ze heeft ze inmiddels tientallen cd's opgenomen met doorgaans uitstekende recensies. Speciaal voor haar zijn inmiddels veel altvioolwerken gecomponeerd. Ze heeft een vast engagement bij het Belgische ensemble Oxalys, benoemd tot Ensemble van het Jaar in Vlaanderen (2017) en het Prisma Strijktrio. Met Riko Fukuda vormt zij al sinds 20 jaar een duo. De in 2007 opgedoken briefwisseling tussen Elisabeth's betovergrootvader en het echtpaar Schumann was aanleiding tot het oprichten van Eruditio Musica, een muziekgezelschap dat het 19e-eeuwse muzikale landschap tot leven brengt.

 

Sopraan Francine van der Heijden woont en werkt in Nijmegen. Zij werkte intensief samen met de dirigenten Ton Koopman, Jaap van Zweden, Frans Brüggen, John Nelson en Christian Zacharias. Componisten als Micha Hamel, Joost Kleppe, Chiel Meijering en Andries van Rossum schreven liederen voor haar. Ook werkte zij mee aan vele cd-opnames: haar jarenlange samenwerking met fortepianiste Ursula Dütschler resulteerde o.a. in een cd met liederen van Felix en Fanny Mendelssohn (Claves Records).

 

Ursula Dütschler werd in Thün, Zwitserland geboren. Zij won prijzen op internationale concoursen: Parijs (1989, voor klavecimbel) en in Boston (1991, voor pianoforte). Op beide instrumenten heeft Ursula Dütschler een veelzijdige concertpraktijk ontwikkeld en is ze op verschillende podia’s en festivals te horen. Naast haar vaste duo met Francine van der Heijden speelt ze met de cellist Frank Wakelkamp en de klarinettist Eric Hoeprich. Tevens maakte zij deel uit van het collectief met Malcolm Bilson dat de complete Beethoven sonates opnam op pianoforte.

 

Riko Fukuda is in Tokyo geboren. In 1989 ontving ze een Nederlandse beurs om historische uitvoeringspraktijk op de fortepiano te studeren bij Stanley Hoogland aan het Koninklijk Conservatorium te Den Haag. Naast een intensieve concertpraktijk in binnen- en buitenland heeft ze veel opnames uitgebracht met een gevarieerd repertoire voor de fortepiano. Met Elisabeth Smalt vormt zij een vast duo. Samen met bariton Jasper Schweppe bracht zij Schuberts Winterreise en Die Schöne Müllerin uit op het label Etcetera Records.