P R O G R A M M A

 

Música Temprana

 

BOLIVIA

Mario Conde, 1956

Apachita (Sikuri)

 

PERU

Anoniem

Hanacpachap (Oración) 1631

 

GUATEMALA

 Anoniem, Códice Santa Eulalia: (Villancicos) ca. 1600 

                   De la sagrada María que oi nació /

Virgen Madre de Dios

 

MEXICO

Gaspar Fernandes (ca.1570-1629)

Venimo con glan contento (Guineo) 1609

¡Oh!, quién hiciese cosquillas (Villancico) 1610

Juan García de Zéspedes (ca.1619-1678)

Convidando está la noche (Guaracha)

 

ESPAÑA

Juan Bautista Comes (1582-1643)

Gozos a Nuestra Señora (Villancico)

 

PORTUGAL

Anoniem

Bastião, Bastião (Guineo ) 1643

 

PERU

Tomás de Torrejón y Velasco (1644-1728)

Desvelado dueno mio (Nana)

 

PORTUGAL

Anoniem

Sã qui turo zente pleta (Guineo) 1647

 

CHILE-BOLIVIA

Alfredo Domínguez (1938-1980) - Gabriel Aguilera Valdebenito (1958), trad. Boliviaans

Drie bailecitos

- Campanitas

- Ciruelita

- Bailecito

 

ARGENTINIË

Ariel Ramírez

Misa Criolla

- Kyrie (Vidala-Baguala)

- Gloria (Carnavalito-Yaraví)

- Credo (Chacarera)

- Sanctus (Carnaval cochabambino)

- Agnus Dei, (Estilo pampeano)

De Misa Criolla van componist Ariel Ramírez was de eerste van een nieuw muziekgenre: niet eerder bestond er een op basis van Latijns-Amerikaanse volksmuziek gecomponeerde volwaardige Rooms-Katholieke mis. Vóór 1964 gaf Ramírez nooit blijk van enige religieus-muzikale belangstelling. De aanleiding ervoor was dan ook onverwacht en opmerkelijk, en hij lag in Europa. In 1959 reisde de componist naar Duitsland waar hij twee nonnen leerde kennen die in de oorlog met risico voor eigen leven Joden redden uit de handen van de nazi’s. Dat bracht hem op het idee ter ere van hen muziek voor een eenvoudige gebedsdienst te schrijven, en hij vroeg drie priesters de Latijnse mis voor hem in het Spaans te vertalen. De vrijheid die hij bij het schrijven van de Misa Criolla en Navidad Nuestra nam, doet sterk denken aan de ontstaansgeschiedenis van de villancico: kerkmuziek in lokale talen uit de vijftiende en zestiende eeuw, gespeeld op Europese en Argentijnse muziekinstrumenten met uitdagende, prikkelende ritmes. Voor belangrijke religieuze vieringen lieten de geestelijken deze uitingen van volksreligie toe binnen de muren van de kerk.

 

Ramírez entte zijn muziek op een breed scala aan elementen uit de volksmuziek. Zo schreef hij onder meer de bombo (Argentijnse trom) de charango (kleine gitaar) en de kena (fluit) voor, en voor elk van de vijf vaste delen van de mis koos hij een karakteristiek dansritme als basis. Voor het Kyrie gebruikte hij ritmes van de indianen in de noordelijke Andes, voor het Gloria de opgewekte yaravi, en voor het Credo de feestelijke chacarera, de belangrijkste Argentijnse dans met een opzwepend rime. Het Sanctus is een subtiele variant op de carnavalito, een knipoog richting Bolivia, en in het afsluitende Agnus Dei klinkt het ritme van de melancholieke milonga van de pampa’s. Met zijn vitale mengeling van schoolse compositietechnieken en volkse ingrediënten leunt de Misa Criolla dicht aan tegen de kerkmuziek, en met het voorschrijven van een klavecimbel, icoon van de Europese barokmuziek, benadrukte Ramírez zijn affiniteit met de oude muziektraditie in zijn land. Música Temprana kiest, het zal niet verbazen, voor een interpretatie vanuit de oude, klassieke muziek, die van Latijns-Amerika, wel te verstaan; overigens zonder de karakteristieke volkse elementen in de Misa uit het oog te verliezen.

 

Voor Música Temprana is de verbinding van de Misa met oude tradities het essentiële uitgangspunt; het blootleggen daarvan door deze mis te omringen met voorbeelden van die voorlopers is de drijfveer achter dit project. In plaats van de chronologische aanpak daarbij in 2014, kiezen wij nu voor een geografische focus. Dat zet niet alleen de Misa in een nieuw licht, het geeft ons ook de gelegenheid om nieuw ontdekte oude muziek aan het publiek te presenteren. We zijn al enkele jaren bezig met het onderzoeken van barokmuziek uit Mexico en Guatemala en presenteren nu de tussenstand hiervan aan het publiek. 

Adrián Rodríguez Van der Spoel 


DE MUSICI

Música Temprana wil repertoire uit de periode van de Renaissance en de Barok verkennen, niet alleen in Latijns-Amerika, maar ook vanuit bronnen van het toenmalige Spaanse wereldrijk. Hiermee wil Música Temprana de muziekontwikkeling van Latijns-Amerika in kaart brengen vanaf het moment dat de eerste conquistadores voet aan wal zetten in de Nieuwe Wereld tot en met de volwassenwording van de eigen barokmuziek op Latijns-Amerikaanse bodem.

Sinds het eerste concert in 2001 bracht het ensemble zes cd’s uit en heeft het optredens verzorgd in belangrijke gespecialiseerde festivals, zoals het Festival Oude Muziek van Utrecht, de Trigonale in Oostenrijk, het Oude Muziek Festival in Stockholm, Laus Polyphoniae en het Festival van Vlaanderen in België, het Mozart Festival in Rovereto (Italië) en Musica Sacra in Maastricht.

 

Adrián Rodríguez Van der Spoel, geboren in Rosario, Argentinië, is oprichter en artistiek leider. Daarnaast is hij componist, zanger, gitarist, percussionist en werkt hij als onderzoeker in een breed scala van de muziekwereld. Hij studeerde compositie en koordirectie bij Daniel Reuss, Daan Manneke, Paul van Nevel en Jos van Veldhoven aan het Conservatorium van Amsterdam.

Adrián vertelt: “Je kunt Latijns-Amerikaanse barokmuziek niet simpelweg uitvoeren volgens de gangbare Europese barokpraktijk. Dan wordt het te strak, te academisch. Het repertoire dat wij uitvoeren vereist een diepgaande kennis van de rijke Latijns-Amerikaanse volksmuziek-traditie en ook inzicht in het karakter, het temperament, het denken, de eigenheid van het continent. Deze muziek speel ik zoals ik traditionele muziek van mijn eigen land speel, op dezelfde ‘natuurlijke’ wijze. En juist dat wil ik met mijn publiek delen.”

 

Solisten Misa Criolla:

Alvaro Pinto Lyon

Adrián Rodríguez Van der Spoel

 

Sopraan :Lina López, Olalla Alemán, Mariana Pimenta

Alt: Luciana Cueto, Sophia Patsi, Florencia Menconi

Tenor:  Emilio Aguilar, Jonatan Alvarado

Bas: Erks Jan Dekker, Andreas Goetze

Viola da Gamba: Robert Smith

Dulciaan: François de Rudder

Orgel/klavecimbel: Claudio Ribeiro

Zang/basgitaar/barokgitaar/zampoña/percussie: Alvaro Pinto Lyon

Piano/accordeon: Fred Abbingh

Charango/zampoña/percussie:  Gabriel Aguilera Valdebenito

Gitaar/percussie:  Rodrigo Cortes Juantok

Zampoña/percussie: Renato Freyggang

Muzikale leiding/zang/barokgitaar/percussie: Adrián Rodríguez Van der Spoel

Foto: Cobra Records
Foto: Cobra Records