6 november 2010 - 14.00 uur
MIDDAGCONCERT

Ivo Janssen & Anna Enquist
(piano - voordracht)

PROGRAMMA

CONTRAPUNT/ GOLDBERGVARIATIES - J.S. Bach (1685-1750)
(CONCERTLEZING)

Anna Enquist leest voor uit haar nieuwe roman Contrapunt. Ivo Janssen speelt de Goldbergvariaties van Johann Sebastian Bach

De roman Contrapunt
De nieuwe roman Contrapunt van Anna Enquist is een raamvertelling over een vrouw die de Goldbergvariaties op de piano instudeert. Ze bestudeert de partituur, komt allerlei technische problemen tegen, speelt soms een variatie en fantaseert over het leven van Bach. Ze doet dat met haar rug naar de toekomst, de blik gericht op wat geweest is. Het pianospelen lijkt voor de vrouw allereerst een verdovend middel.
Het notenbeeld roept emoties en associaties op. In elk hoofdstuk van de roman wordt een scène geschetst uit het leven van de dochter van de pianospelende vrouw, niet in chronologische volgorde, maar bepaald door het karakter van de variaties. Zo krijgen we een indringend beeld van een opgroeiend meisje en het gezin waarvan zij deel uitmaakt, haar liefde voor muziek en haar vrienden. In de regelmatig door het werk gevlochten canons komt de verhouding tussen moeder en dochter aan de orde. Gaandeweg dringt zich een verontrustende ondertoon op: een aanzwellend noodlot dat alles overstemt.

De roman is opgebouwd volgens het schema van de Goldbergvariaties en kent exact dezelfde architectuur: een inleidend hoofdstuk ('Aria'), dertig kortere episodes ( de variaties) en een coda ('Aria da capo'). Elk hoofdstuk is op de corresponderende variatie gebaseerd.

De Goldbergvariaties
Johann Sebastian Bach schreef zijn 'Goldbergvariaties' tussen 1739 en 1741, vlak na de onverwachte dood van zijn 25-jarige zoon Bernhard. Het is zijn meest compacte werk voor klavier. De compositie bestaat uit een Aria, gevolgd door dertig volstrekt unieke variaties die allemaal dezelfde harmonische structuur hebben, dat wil zeggen dat de opeenvolging van de akkoorden in elke variatie hetzelfde is. De Aria wordt aan het einde herhaald.

De concertlezing
In de voorstelling 'Contrapunt/GBV' voert Ivo Janssen het werk integraal uit zonder de (door Bach wel voorgeschreven) herhalingen. Fragmenten uit het boek worden op de bijpassende plaatsen voorgelezen zodat tekst en muziek een verbinding met elkaar aan kunnen gaan.

Duur en indeling
De voorstelling duurt vijf kwartier. De spanningsboog van het werk maakt het niet mogelijk om een pauze in te lassen. Na afloop is er desgewenst ruimschoots gelegenheid voor het signeren van cd's en boeken.

Anna Enquist is één van de meest geliefde Nederlandse auteurs van de laatste jaren. Ze studeerde psychologie en piano, was o.a. docent psychologie en psychoanalyticus. Ze debuteerde in 1988 als dichteres. Het werd het begin van een vruchtbare en veelzijdige literaire carrière. Enquist schreef dichtbundels, romans, een verhalenbundel, theatermonologen en bijdragen voor het voetbaltijdschrift Hard Gras. In 2002 was zij de schrijfster van het Boekenweekgeschenk. Voor haar roman Het geheim won ze de Trouw Publieksprijs. De roman Contrapunt uit 2008 is haar meest recente boek.
Enquist maakte diverse literaire muziekprogramma's met pianist Ivo Janssen, die op cd of een combinatie van cd met boek uitkwamen.

Ivo Janssen studeerde piano bij Jan Wijn aan het Sweelinck Conservatorium in Amsterdam. Sinds zijn debuut in 1988 treedt hij wereldwijd regelmatig op. Hij maakte tal van cd's, met o.a. werk van Brahms, Prokofiev, Chopin, Hindemith, Debussy en Ten Holt.
In 1994 begon hij een ambitieus 'Bach-project': de uitvoering van het complete werk voor klavier van J.S. Bach en het op cd zetten daarvan (op zijn eigen label VOID Classics). De eerste cd in deze serie was de Goldbergvariaties. Inmiddels is dit project voltooid en oogstte het veel lof in binnen- en buitenland. In een ander project, Toccata! worden Bachs toccata's gecombineerd met speciaal geschreven toccata's van hedendaagse componisten zoals Louis Andriessen en Michiel Borstlap.

www.ivojanssen.com